Ομιλία Παρουσίασης Βιβλίου «Καθαρά και Γαλανά» Ανδρέα Β. Παπαχαραλάμπους

Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε της Κυπριακής Δημοκρατίας,
Πανιερότατε Μητροπολίτη Κυρηνείας,
Κυρίες και κύριοι,

Η παρουσία σας είναι πολύ μεγάλη τιμή για μένα απόψε. Και αποδεικνύει ότι η σχέση μας δεν εξαντλείται στην περίοδο κατοχής αξιωμάτων. Και πραγματικά σας ευχαριστώ από καρδιάς.

Το βιβλίο μου «Καθαρά και Γαλανά» που παρουσιάζουμε απόψε πραγματεύεται την πνευματική μου γεωγραφία. Τα ακούσατε ήδη από τον Κυριάκο, που μας τα περιέγραψε με τη σαφήνεια και την ακριβολογία του νεοελληνιστή και την αγάπη του καλού φίλου. Τα ακούσατε και από τον Πρόδρομο που προσωποποιεί την πραγματική ακτινοβολία του σύγχρονου Έλληνα, τον πιστό συνοδοιπόρο που με τιμά εδώ και δεκαετίες με τη φιλία του. Τους ευχαριστώ από καρδιάς.

Ευχαριστώ ασφαλώς και τον εθνικό μας εκδότη, κύριο Ηλία Επιφανίου, για την επαγγελματικότητά του, και τον συμφοιτητή, τον καλό μου φίλο, Γενικό Γραμματέα της ΣΕΚ, Ανδρέα Μάτσα, για τα θερμά του λόγια, και τη φιλοξενία στην όμορφη αυτή αίθουσα της εργατομάνας και ηρωομάνας ΣΕΚ.

Τις θερμότερες ευχαριστίες εκφράζω σε εσάς, κύριε Πρόεδρε της Κυπριακής Δημοκρατίας, φίλε Νίκο Χριστοδουλίδη. Η παρουσία σας και τα καλά σας λόγια με τιμούν και με συγκινούν ιδιαίτερα. Κρατώ βαθιά στην καρδιά μου την ανυστερόβουλη προσωπική σχέση, τη φιλία και αλληλοεκτίμηση που διατηρούμε, από τις πρώτες μέρες που ήρθατε στη Λευκωσία, ως νεαρός, τότε, διπλωμάτης.

Επιτρέψετέ μου, όμως, να ευχαριστήσω την κόρη μου Βαλέρια που ανέλαβε χωρίς δισταγμό αυτό το δύσκολο ρόλο να παρουσιάσει, με άνεση οφείλω να παρατηρήσω, την αποψινή εκδήλωση.

Ευχαριστίες οφείλω και στη σύζυγό μου, Μικαέλα, τη σύντροφο μιας ζωής, χωρίς τη συμβολή της οποίας το βιβλίο αυτό δεν θα μπορούσε να έχει πραγματοποιηθεί.

Ανέκαθεν, για μένα προσωπικά, η ενασχόλησή μου με τα κοινά βρίσκει το αληθινό της νόημα όταν βάζουμε μπροστά τον άνθρωπο, τον τόπο μας, την καθημερινότητα, τη γειτονιά μας. Γι’ αυτό και η ενασχόλησή μου με τα κοινά του Στροβόλου αποτέλεσε μια αναπόδραστη εξέλιξη στη διαδρομή μου.

Για μένα το να ηγούμαι του Δήμου μας υπήρξε ύψιστη τιμή και ευγνωμοσύνη. Στα επτάμισι χρόνια της Δημαρχίας μου χαράξαμε στον Στρόβολο μια νέα, σαφώς πιο ελπιδοφόρα πορεία. Τοποθετήσαμε γερά θεμέλια για τον Στρόβολο της νέας εποχής. Στα χρόνια που έρχονται θα δούμε τον Στρόβολο να ολοκληρώνει τα σημαντικά έργα υποδομής που ξεκινήσαμε, τα οποία θα συμβάλουν καθοριστικά στη βελτίωση της καθημερινότητάς μας.

[Για ακόμη μια φορά να σας ευχαριστήσω κύριε Πρόεδρε και βεβαίως τους υπουργούς της δικής σας και την προηγούμενης διακυβέρνησης, που έχουμε σήμερα μαζί μας, που υποστηρίξατε το όραμά μας και βοηθήσατε ούτως ώστε να μπορέσουμε να υλοποιήσουμε τα τόσο σημαντικά αυτά έργα.]

Ο Στρόβολος που αγάπησα, ο Στρόβολος όπως τον οραματίστηκα, είναι αναπόσπαστο κομμάτι της πορείας μου, όπως θα διαβάσετε και στο βιβλίο.

Γι’ αυτούς τους λόγους λοιπόν στις εκλογές του 2024 θέλησα να μπω ξανά μπροστά και χωρίς κομματικές συναλλαγές και ανταλλάγματα, να διεκδικήσω ακόμη μια θητεία ως Δήμαρχος. Κατήλθα ξανά ως πραγματικά ανεξάρτητος.

Έλαβα 31% χωρίς ουσιαστική κομματική στήριξη (2000 πρόσθετες ψήφους σε σχέση με την προηγούμενη φορά που είχα εκλεγεί). Ποσοστό που με κάνει ιδιαίτερα περήφανο, καθώς φάνηκε ότι οι πολίτες εκτίμησαν το έργο και το όραμά μου για τον Στρόβολο. Και σαφέστατα όλοι αντιλαμβάνονται ότι αν είχα οποιαδήποτε κομματική στήριξη, άλλο θα ήταν το αποτέλεσμα.

Φίλες και φίλοι,
είμαι βαθιά συγκινημένος σήμερα.

Αφ’ ενός γιατί περιβάλλομαι από τους ανθρώπους που αγαπώ και μ’ αγαπούν, και δεν υπάρχει τίποτε πιο σημαντικό στη ζωή από το ν’ αγαπάς και ν’ αγαπιέσαι.

Και αφ’ ετέρου γιατί μετά από αρκετούς μήνες δουλειάς, μια αρχική ιδέα έγινε πραγματικότητα και την κρατάτε στα χέρια σας, με τη μορφή του βιβλίου μου «Καθαρά και Γαλανά».

Πολλοί με ρωτάτε: τι εννοείς «Καθαρά και Γαλανά»; Πείτε με ρομαντικό, αλλά για μένα η πολιτική βρίσκει ολόκληρο το νόημά της, ως πρόκληση και θετική ενέργεια, όταν βάλουμε μπροστά ότι έχουμε ιερό, ότι αγαπάμε και ότι μας ριζώνει σε αυτό τον τόπο: τις αρχές και τις αξίες μας, την ελληνική ψυχή μας, την ορθοδοξία και την πίστη μας, την παράδοση και την κληρονομιά μας.

Συνδυάζοντάς τα, παράλληλα, με μια σύγχρονη πολιτική αντίληψη του κόσμου γύρω μας, που αλλάζει με γρήγορους ρυθμούς. Και διατηρώντας πάντοτε καθαρή συνείδηση και με ξάστερα λόγια, λόγια που δεν κρύβουν άλλες ατζέντες. Λόγια που λένε πάντα την αλήθεια. Τέτοια λόγια που πρέπει να λέγονται καθαρά, είναι λόγια γαλανά. Αυτό είναι το νόημα του τίτλου, αλλά και η ουσία του βιβλίου.

Όσα βιώσαμε ως κοινωνία με έχουν διδάξει για την ανάγκη μιας δυναμικής, σύγχρονης και υπεύθυνης πολιτικής στάσης στην Κύπρο. Μιας στάσης που να συγκεράζει γόνιμα και εποικοδομητικά τον σεβασμό για την ιστορική μας πορεία στον χρόνο, με τις ανάγκες της εποχής μας.

Μιας στάσης φιλελεύθερης και κοινωνικής ταυτόχρονα, που δίνει έμφαση στην προσωπικότητα του ανθρώπου, στην αυτενέργεια και τη δημιουργικότητά του, αλλά πάντοτε μέσα στα πλαίσια του νόμου και της κοινωνικής συνοχής.

Της κοινωνικής συνοχής, για την οποία, κύριε Μάτσα, η ΣΕΚ πρωτοστατεί εδώ και οκτώ δεκαετίες. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, χρειαζόμαστε πολιτικές που να συνθέτουν δημιουργικά τις ρίζες της παράδοσής μας με την εκσυγχρονιστική πνοή που χρειάζεται ο τόπος μας.

Με τρόπο επίκαιρο οφείλουμε να κρατήσουμε ό,τι έχουμε αληθινό, βλέποντας όμως πάντα μπροστά.

Μέσα από τη διαδρομή του βιβλίου, μέσα από μια πραγματική ανασκαφή που έφερε στην επιφάνεια κείμενα που έγραψα σε διάφορες φάσεις της ζωής μου, μπόρεσα να αναλογιστώ την πορεία μου μέσα στο χρόνο. Και να προβληματιστώ για το πώς σήμερα, διαβάζοντας γραφόμενα χρόνων, αλλά και πιο πρόσφατα, τα ανακαλύπτω και τα αποτιμώ ξανά με άλλο φακό.

Καταλήγω στο ότι όσο και αν φαίνεται να αλλάζουν τα πράγματα γύρω μας, τελικά στην ουσία μένουν ίδια. Ίδια μένουν τα μεγάλα πράγματα που διακυβεύονται.

Τα κείμενα που θα διαβάσετε στο βιβλίο είναι η δική μου προσωπική κατάθεση της μέχρι τώρα πορείας μου, βασισμένη σε γεγονότα που έζησα και σε διεργασίες που συμμετείχα, σε ιδέες που πίστεψα και βοήθησα με τον τρόπο μου να κρυσταλλοποιηθούν και να οδηγηθούν σε δράσεις. Ήταν μια ανάγκη να εκφράσω εκείνο που είμαι, να μιλήσω για το από πού έρχομαι και πού πηγαίνω…

Δεν πρόκειται βέβαια για απομνημονεύματα. Έχω ακόμη… Και φυσικά θα συνεχίσω να είμαι παρών στην πρώτη γραμμή.

Γιατί από μικρό παιδί υπήρξα μάχιμος στην πολιτική. Διότι για μένα όλα είναι πολιτική – οι γειτονιές μας, ο πολιτισμός μας, το περιβάλλον, η ιστορία μας, η πατρίδα μας.

Γιατί αν είμαστε σήμερα Χριστιανοί και Έλληνες, το οφείλουμε σε αυτούς που περπάτησαν σε αυτή τη γη πριν από εμάς, που δημιούργησαν με έργα ειρήνης και που στάθηκαν και αντιστάθηκαν όταν χρειάστηκε.

Το οφείλουμε στον Στροβολιώτη Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό που, τις ώρες του μαρτυρίου του, είπε: «παρά το γαίμαν των πολλών εν κάλιο του πισκόπου».

Το οφείλουμε στον Κυριάκο Μάτση, σεβαστέ μας κύριε Γιαννάκη Μάτση, που περήφανα απάντησε στις προσπάθειες του Άγγλου Κυβερνήτη να τον δελεάσει με χρήματα πολλά: «ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα».

Το οφείλουμε σε δασκάλους απλούς που άγγιξαν τη ψυχή μας, παιδιόθεν, όπως τον αείμνηστο δολοφονηθέντα, Γιώργο Χατζηγεωργίου.

Το οφείλουμε σε Ανθρώπους με Α κεφαλαίο, καλοσυνάτους, ωφέλιμους, απλούς, οραματιστές, που από το δικό τους μετερίζι υποστήριξαν όσο μπορούσαν την πατρίδα μας, και τους συνανθρώπους τους.

Ανθρώπους όπως τον αείμνηστο πατέρα μου, τον Βίκτωρα. Σε τέτοιους ανθρώπους, που άγγιξαν τη ψυχή μου, έχω αφιερώσει χαρτί και μελάνι στο βιβλίο μου, γιατί νιώθω ότι οφείλω σε αυτούς ένα χρέος. Και για να βάλουμε το κάθε αγκωνάρι της ιστορίας στη θέση του.

Πως μπορεί να μένει κανείς ασυγκίνητος από τη λέξη πατρίδα;

Η πατρίδα δεν είναι παλιομοδίτικο μήνυμα. Είναι η φωνή της συνείδησής μας, και το νόημα της πολιτικής μας.

Δεν θέλουμε τα παιδιά μας να μεγαλώσουν μέσα σε προπαγανδιστικά ψέματα, ούτε, όμως, και να παρασυρθούν από αυτές τις μόδες με τις Γουόκ ατζέντες και την τυφλή ισοπέδωση των ηθών και της ίδιας της φυσικής τάξης του κόσμου.

Αλλά θέλουμε να αντλήσουν ισχυρά θετικά πρότυπα από την ιστορία και τις παραδόσεις μας, βλέποντας πάντοτε μπροστά.

Δεν θέλουμε τα παιδιά μας να μάθουν να μισούν τους άλλους. Αλλά θέλουμε να μάθουν να αγαπούν τον τόπο τους, τις παραδόσεις τους, τη δημοκρατία και την ελευθερία. Και αυτή η αγάπη πρέπει να αναπαράγεται από γενιά σε γενιά, για την Κύπρο και την Ελλάδα μας αδιαχώριστα.

Αλλά και για λαούς και χώρες με τις οποίες μας συνδέει κοινή μοίρα, όπως η Αρμενία.

Καταδικάζω την κατάφωρη αδικία με τις θηριωδίες που συντελούνται από πλευράς του Αζερμπαϊτζάν, το οποίο εισέβαλε στα άγια χώματα του Αρτσάχ.

Το φυσικό αέριο των Αζέρων εξαγοράζει τα πάντα, ακόμη και τις αρχές και αξίες του δήθεν πολιτισμένου κόσμου!

Δεν βλέπουμε σημαίες να αλλάζουν στα χρώματα της Αρμενίας, ούτε φωταγωγημένα κτίρια στα χρώματά της, ούτε να εμφανίζεται το “Stop Invasion” στα γήπεδα.

Στην περίπτωση της Αρμενίας, η Δύση κοιμάται, η Ρωσία αδιαφορεί, ‘business as usual’ για τους μεγάλους της γης.

Μας παρηγορεί, όμως, που η δική μας κυβέρνηση, αλλά και ο λαός μας, στέκεται αλληλέγγυος στον τίμιο και ηθικό αγώνα των αδερφών Αρμενίων!

Και εδώ, εξοχότατε κύριε Πρόεδρε, your excellency Madam Ambassador of Armenia, αγαπητέ Βαρτκές Μαχτεσιάν εκπρόσωπε των Αρμενίων στη Βουλή των Αντιπροσώπων, νιώθω την ανάγκη να εκφράσω την χαρά μου που, με τις ενέργειές σας, επιτέλους οι χώρες μας έχουν εμβαθύνει τις σχέσεις τους, με επιστέγασμα το πρόσφατο άνοιγμα Πρεσβειών στο Γερεβάν και στη Λευκωσία.

Σε δυο εβδομάδες από σήμερα είναι και η Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες βρήκαν το θάνατο από τις ορδές του Κεμάλ, αυτού που η σύγχρονη Τουρκία τιμά ως πατέρα του έθνους τους και μεγάλο ηγέτη.

Και με την ευκαιρία θέλω να συγχαρώ τον φίλο τέως Υπουργό Παιδείας, Πρόδρομο Προδρόμου, που απέτρεψε τη διδασκαλία στα σχολεία μας εκείνου του ξενόγλωσσου βιβλίου που τιμούσε τον Μουσταφά Κεμάλ. Τον αλλοπρόσαλλο εκείνο ηγέτη που χαιρόταν από το μπαλκόνι του την πυρπόληση της Σμύρνης!

Οι ιστορίες και οι αγώνες των Αρμενίων, των Μικρασιατών και των Ποντίων, αλλά και ο αγώνας επιβίωσης της Μαρωνιτικής κοινότητας, ο αγώνας διάσωσης της γλώσσας του Κορμακίτη, της «Σάννα», αγαπητέ Γιαννάκη Μούσα εκπρόσωπε των Μαρωνιτών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, με έχουν συγκινήσει ιδιαίτερα, και πιστεύω πως θα βρείτε ενδιαφέροντα όσα αναφέρω στο βιβλίο μου γι’ αυτά τα θέματα.

Όπως θα μπορέσετε να διαβάσετε και τις σκέψεις μου για το περιβάλλον, αλλά και τις αθλητικές και πολιτιστικές ψηφίδες που με αγγίζουν και με συγκινούν, και συνθέτουν τελικά ολόκληρο το είναι μου.

Η γενιά μας, κύριε Πρόεδρε, είναι η γενιά που μεγάλωσε στα πρώτα χρόνια της προσφυγιάς με τον πόθο της επιστροφής. Και τώρα, πενηντάρηδες πλέον και εμείς, οφείλουμε να μάθουμε στα παιδιά μας για το ηθικό χρέος μας να αρνηθούμε την κατοχή και τη λεηλασία.

Ήρθε ο καιρός να σκεφτούμε το Κυπριακό με νέους όρους και να αφήσουμε πίσω μας παλιές διχογνωμίες και αντιπαραθέσεις που είναι μόνο για εσωτερική κατανάλωση.

Ένα είναι σίγουρο:
η μη λύση δεν μπορεί ποτέ να αποτελέσει τη λύση.

Θέλουμε την Κυπριακή Δημοκρατία αδιαίρετη και ενιαία, χωρίς την παρουσία των στρατευμάτων του Αττίλα. Αλλά και χωρίς όλες εκείνες τις περίεργες αγκυλώσεις που της επέβαλε το 1959 αγγλικός δάκτυλος.

Θέλουμε το δικαίωμα της επιστροφής μέχρι και του τελευταίου Κερυνειώτη στο σπίτι του, Πανιερότατε Μητροπολίτη Κυρηνείας. Θέλουμε λύση Ευρωπαϊκών προδιαγραφών.

Μαζί με τη μητέρα πατρίδα, την Ελλάδα μας, μπορούμε να ζωντανέψουμε ξανά την ελπίδα και να ατενίσουμε το μέλλον με αισιοδοξία. Ένα μέλλον όπου η Κύπρος μας θα είναι επιτέλους ελεύθερη.

Και κάτι ακόμα…

Η πολιτική είναι για μένα μια διαδρομή που με οδήγησε στην εξερεύνηση των πανανθρώπινων αξιών, αλλά και στην απόρριψη μικροπολιτικών στρεβλώσεων και ιδιοτελών επιδιώξεων, όσο δελεαστικές και αν υπήρξαν οι σειρήνες.

Άλλωστε, η αντίθεσή μου στο δόγμα της σημερινής κοινωνίας ότι όλα πουλιούνται και όλα αγοράζονται, συνοψίζεται σε μια στάση ζωής που επιδιώκω πάντοτε.

Γιατί στη ζωή υπάρχουν πράγματα που ούτε πουλιούνται ούτε αγοράζονται.

Είναι η αναζήτηση αυτών των αξιών που με οδήγησε στη σφυρηλάτηση του εαυτού μου. Μέσα από μια διαδρομή που συνεχίζεται, αλλά δεν ταιριάζει με την επιδίωξη της εφήμερης πολιτικής επιβίωσης.

Αυτός ο δρόμος που επέλεξα να πάρω με οδηγεί και τώρα και αύριο σε καθαρούς ορίζοντες και στα γαλανά πελάγη της εθνικής μας παράδοσης και κληρονομιάς.

Φίλες και φίλοι,

Είμαι σήμερα εδώ.
Παρών.
Με όλο μου το είναι.
Με καθαρή καρδιά.
Με γαλανή ψυχή.
Με πυξίδα μου την πατρίδα μας.

Παρών στο προσκλητήριο της Κύπρου μας που της χρωστάμε τα πάντα.

Γιατί, παρ’ όλα τα εμπόδια και τρικυμίες που συνάντησα στο ταξίδι μου, συνεχίζω. Βρίσκομαι ακόμα καθ’ οδόν!

Πρώτα ο Θεός. Ευχαριστώ.